Vendita, da parte della Credenza di Moncalieri ad Alessandro e Dunioto Solaro dei redditi (...)

Serie Generale 224 - Trascrizione a cura di Emilio Di Cianni

(ST) Anno Domini millesimo ducenteximo quintacemo tercio indicione XI, in ecclesia Beate Marie de Montecalerio, die martis .X. intrante februario. In conscilio congregato et pulsato per campanam more solito et etiam cridato per unum diem ante per Vercellinum Manderium comunis ex precepto domini Danielis de Solario, potestatis Montiscalerii, ut quilibet de conscilio debeat interesse conscilio proximo venturo per sacramentum. Quoniam comune Montiscalerii pluribus creditoribus obligatum et maxime occasione redemptionis domini Danielis de Solario potestatis Montiscalerii qui captus fuit in servicio et negociis et gerendo negocia dicti comunis a beruariis sive predonibus qui fecerant insultum adput Montemcalerium tempore potestarie dicti domini Danielis qui Daniel ita captus a beruariis[1] et in carcerem gravamine dedutus sive detentus se redemit et occasione redemptionis solverit dictis beruariis et predonibus qui eum ceperant libras sex centum imperialium et insuper amisit occasione dicte captionis equos et arma et alia res que fuerunt estimate per credenciam Montiscalerii et valebant libras LXI ad rationem de inperialibus. Cumque dictum comune esset obligatum dicto domino Danieli ad restitutionem dicti dampni quod dictus dominus Daniel sustinuerit gerendo negotia dicti comunis voluit dictum comune dictum Danielem de predictis indepnem conservare et propter ea omnia predicta que amisit restituere voluit. Unde dictum comune obligatum predictis […] in bonis dicti comunis aliut de quo comodius possit fieri solutionem predictam nisi reditus molendinorum dicti comunis Montiscalerii. Ecce quod dictum comune dictus reditus venales exposuit publice pluribus locis et per plures menses et diligenter perscrutato empntoreh qui plus dare voluit. Ecce quod dictus dominus Daniel potestas Montiscalerii in dicto conscilio ore ad hos interrogatorum infrascriptorum nemine discrepante, nomina quorum inferius disclarabuntur et nomine comunis Montiscalerii, vendiderunt et ex causa venditionis tradiderunt dominis Alexandro et Donioto de Solerio civibus astensibus stipulantibus omnes reditus et godias sive ius percipiendi omnes reditus et godias omnium molendinorum que sunt in fine vel erunt in poderio Montiscalerii et territorio et posse et specialiter dictorum molendinorum que dictum comune habet vel usum est tenere in flumine Padi iusta locum Montiscalerii. Tali modo vendiderunt quod dicti Alexander et Doniotus et eorum heredes et illo seu illi qui ab eis causam habuerint predicta molandina Padi cum omnibus astacamentis, clusis, rotis, et omnibus axiamentis, accessoriis et apendiciis et pertinenciis ipsorum molendinorum et omnia alia molendina que fient vel erunt in posse vel territorio Montiscalerii dicti Alexander et Doniotus omnis ab eis causam habens habeat, teneat, possideat et godias et reditus inde percipiat et ipsos reditus suos faciat sine contradicione dictis comunis et omnium aliarum personarum ad que molendina totum granum seu tota blava omnium hominum de Montecalerio et de posse seu territorio Montiscalerii debeat moli et pro molicio dicti Alexander et Doniotus molturam consuetam silicet XVI parte capere possit et habere predictam ad suam voluntatem ut superius dicta sunt cum omnibus pactis et conventionibus infra scriptis et aliis omnibus que inferius describuntur dicti potestas et consciliarii nomine et vice dicti comunis vendiderunt dictis Alexandro et Donioto precio librarum mille secusinorum quod precium dicti potestas et consciliarii et specialiter Vido de Episcopo tunc temporis massarius comunis Montiscalerii ibi confessi fuerunt nomine dicti comunis recepisse in integrum a dictis Alexandro et Donioto dictos denarios renunciantes exceptioni non numerate pecunie et specialiter dictus Vido massarius nomine predicti comunis et renunciando ne possent obponere doli exceptionem et actionem in factum. Et de quo precio confessi fuerunt quod libre sex centum et LXI processerunt et procedere debent in restitucione dapni facienda dicto domino Danieli quod ipse sustinuit occasione sue redemptionis et captionis predicte, videlicet libre sex centum pro redencione ipsius potestatis et libras LXI pro restitutione et emenda equorum et armorum suorum et servientis sui Bernardini et alie libre CCL qui processerunt et procedere debent in redemptione ipsorum molendinorum seu redituum que erant vendita vel obligata certis militibus seu hominibus Montiscalerii et alie libre quatuor viginti novem que debebant et debeat dari dicto domino Danieli potestati predicti comunis et pro parte et de parte salarii eiusdem potestatis et sic adscendit in summa totum predictum debitum librarum mille tantum. Unde predictis de causis pro bono et comodo atque utilitate dicti comunis dicta venditio facta fuit et est. Tali modo facta[2] fuit dicta venditio quod dicti Alexander et Doniotus ab odie in antea dicta molendina sint expedita eis ea forma quod sint et esse debeant bene molencia et bene preparata ad molendum, cum omnibus apendiciis et accessoriis et pertinemptiis et asiamentiis, ea forma quod ipsi Alexander et Doniotus totum molendinum et omnes reditus inde habere et percipere possint et debeant sine contradicione dicti comunis seu alicuius persone ex nunc usque ad quinque annos proximos venientes, post ipsa molendina cum omnibus accessoriis et pertinenciis et apiglamentis habeant et teneant quicquid possit et reditus et molegium ipsorum molendinorum [...] et habeat sine contradicione dicti comunis et cuiuslibet alterius persone. Hoc aucto expensem in presenti contractu sollemni estipulacione interveniente quod dictum comune debeat dicta molendina expensis ipsius comunis et derniere ipsius comunis bene molentu manutenere et facere vel fieri facere clusas et astacamenta et omnia alia artificia competencia competitura de proprio dicti comunis Montiscalerii et quod […] habeat et habere debeat ad ea molandina: bonas rotas et omnia alia asiamenta et artificia necessaria dictis molandinis et ipsa molandina semper bene molencia debeat de proprio ipsius facere et manutenere; hoc aucto insuper in presenti contractu quod tota blava omnium hominum de Montecalerio et hominum de posse vel territorio Montiscalerii debeat moli ad predicta molandina et hic comune Montiscalerii curare cum effectu et facere teneatur; et insuper contracta dictum comune curare cum effectu quod de dicta blava et omnia alia blava que moletur ad dicta molandina datur dictis Alexandro et Donioto molegium et moltura consueta, scilicet XVI parte ad eorum voluntatem. Insuper teneatur non sustinere quod aliqua farina que molta sit de alia molandina, quia ad predicta adduci possit in locum vel per locum Montiscalerii, et siquis extraneus in (?) erit portare vel ducere farinam moltam ad alia molandina, qua ad predicta per locum vel territorio Monticalerii, dicti Alexander et Doniotus vel eorum nuncii, vel aliis quibus hoc deputaretur, possint dictam farina capere et auferre cum omnis bestiis que eam deportaretur nec ad restitucione farine vel bestiarum compelli possint; et siquis de Montecalerio vel de territorio moleret vel moliri faceret sine volumtate dicti comunis ad ali molendina quia ad predicta granum vel blavam, vel portaret, vel portari faceret vel ducere farinam moltam ad alia molandina quia ad predicta, amirat pro pena solidos XX, de qua pena medietas sint dictorum Alexandri et Donioto et quarta pars et alia quarta pars comunis Montiscalerii et amirat et amirre debeat farinam et blavam et bestiis, quia farinam vel blavam quam predictam portarent, et predictis Alexander et Doniotus predictas farinam possint caperere sua actione et eas computare pro soluto. Insuper teneat dictum comune dictis Alexandro et Donioto et ab eis causis habentes […] omnes molendinariis et axinariis […] dictum comune ut debeant de molendinarii et axinarii dictorum molendinorum, habendo propterea de godiis dictorum molendinorum, tantum quantum consuetum est pro dictum comune dari molendiniis et axinariis quod salarium ipsi debeant habere, pro rata temporis quo fuerint molendinarii vel axinarii de volumtate dicti comunis. Hoc aucto impresenti contractu continue stent et stare debeant in dictis molandinis et circa dicta molandina et ea que fuerint necessaria ipsis molandinis et circa ipsa molandina ad hoc ut ampliores reditus quam potuerint ex eis recipiantur et habeantur et hoc omnia dictum comune dictos molendinarios facere iurare quod attendent bona fide et sine [fraude] omnibus predictis per auctis […]is cum dictis emptores godias et reditus dictorum molendinorum debet percipere usque ad quinque annos superius prelibatos. Cumque reditus predicti incerti plus minus possint ad fondere in dictis quinque annis de libras mille secusinorum; ecce quod dicto comuni Montiscalerii placuit dictos reditus certificare, credens certificationi redituum utiliter fore dicto comune et […]p dicti comunis unde dictus potestas voluntate et consensu dictorum credendariorum et ipsi credendarii […] nemine discrepante nomine et vice dicti comunis […] miserunt dictis Alexandro et Donioto estipulantibus quod facient et curabunt seu dictum comune faciet et curabit quod dictus reditus sive dicte godie dictorum molandinorum valebunt deductis omnibus [personibus Montiscalerii] expensas molendinorum et granariorum et ceterorum rerum quolibet anno de predictis V annis libras CCC secusinorum que sunt insumma computatis V annis predictis libras mille et quinque centum secusinorum et si anno alio de predictis quinque annis deductis expensis predicte godie non valerent, dictis Alexandro et Donioto libras CCC secusinorum et cetero in quecumque anno in quo minus valuerit teneatur dictum comune infra mensem unum proximum sequentem post illum annum in quo minus valerent restituere in denariis numeratis […] illud quod […] dictis libras CCC secusinorum et sic teneatur dictum comune de anno in annum si solutio non fierit dictis Alexandro et Donioto infra dictum mensem et cetero; exiam […] quod […] fuerit a dictis libras CCC quolibet anno teneatur dictum comune dare de una quaque libra et pro una quaque libra denarios III pro pena omni mense ita quod soluta pena tocius maneat contractus in suo robore et nichil hominum solutio fieri debeat. Hoc aucto in presenti contractu quod si godie predictorum molendinorum valuerint ultra libras M e D in dictis V annis quod illud quod […]dus fuerit a dictis libras M et D in dictis quinque annis et a pena dictorum trium denariorum pro libra, si fuerit prestanda secundum predicta seu ab illo quo prestandum fuerit predictum comune predicti Alexandro et Donioto debeat omne dicti comunis Montiscalerii et quod duo sive unus massarius debeat eligi quod comuni in quo seu in quibus godie et reditus dictorum molendinorum debeant venire qui massarii seu massarius debeant scribere vel scribi facere reditus quos receperint ex predictis molendinis et inde redere rationem dictis Alexandro et Donioto et dicto comuni et solvere et satisfacere de ipsis reditibus ipsis Alexandro et Donioto de mensem in mensem; et hoc ad voluntatem dicti Alexandris et Donioti sine contradicione dicti comunis et singularis persone. Hoc aucto etiam in presenti contractu quod ratum sine calculus valoris dictorum redituum et godiarum fiat sol[ucionem] respectum pecunie numerate que pervenerint in dictos Alexandrum et Doniotum [occasione] dictorum reditum dictorum molendinorum vendita blava dictorum redituum et reducta in pac numerata raciens quociens voluerint dictus Alexander et Doniotus quia partem numerata dictum comune teneatur dictis Alexandro et Donioto conducere secure per suum poderium et territorio dicti comunis pro suo posse. Hoc aucto in presenti contractu quod predicti Alexander et Doniotus et omnes causam ab eis habentes et earum nuncii et procuratores possint tam tempore pacis quam tempore guerre ad eorum voluntate salve et secure ire et redere adpud locum et in locum poderium Montiscalerii pro posse dicti comunis et hominum causa predictarum godiarum habendarum et ducendarum ubicumque voluerint et precium et reditus dictorum molendinorum possint secure extrahere de loco et poderio Montiscalerii ducere ubi voluerint sine contradicione aliquorum hominum Montiscalerii. Hoc aucto eciam quod dicti Alexander et Doniotus et omnes causam ad eis habentes et nuncii et procuratores ipsorum ipsi vel aliqui ipsorum in personis et rebus salve et secure possint ire et redire et stare per locum et poderium Montiscalerii ita quod ipsi vel res ipsorum occasione guerre vel cambii vel quicumque alia occasione non possint per comune Montiscalerii vel per aliqui de Montecalerio vel de posse Montiscalerii molestari vel impediri. Ite dictum comune teneatur facere speciale capitulu super quo potestatem futurus  et rectores sive consules qui erunt pro tempore in Montecalerio et rectores cuiuslibet societatis de Montecalerio iurent et iurare debeant quolibet anno attendere et observare et dare forciam et virtute ut adtendantur omnia ea que continetur presenti instrumento et ex nunc dictus potestas et consciliarii de his qui contineptur presenti instrumento statutum predictum […] faciant et statuant et ordinent. Ita auctum est impresenti contractu quod quilibet qui dixerit vel arenguerit vel fecerit aliquid contra presens instrumentum in aliquo contra venire in conscilio publico[3] vel privata vel alibi. Si fuerit potestas, consul vel alius rector Montiscalerii amitat pro pena libras […] et si vero credendarius amitat pro pena libras V et si fuerit rector societatis amitat libras X et hoc intelligendum est deproprio suo dictarum penarum medietas sint comunis Montiscalerii et alia medietas dictorum Alexandri et Donioti quas penas dicti Alexander et Doniotus respectu sue parti possint ab incidentibus ab eis rogare et incidentes in eas ubicumque et sub quolibet iudice convenire. Item illi de una quaque societate Montiscalerii teneantur quolibet anno iurare attendere et observare ea que continetur presenti instrumento. Item dictum comune teneatur rogare comune Astense quod ad requisicionem comunis Montiscalerii debeat promitere dictis Alexandro et Donioto et inter eis cartam facere quod eis dabit forciam et virtutem qua comune Montiscalerii et alios obligatos presenti instrumento ad ipsi solucionem consecantur de his qui continenptur presenti instrumento et eis attendantur ea que contineptur presenti instrumento. Item auctum est impresenti instrumento de quibus dictum est dictum comune tenere dictis Alexandro et Donioto ipsum comune teneatur uniqumque ab eis Alexander et Donioto post hoc dictis potestas et consciliarii nomine dicti comunis ipse seu dictum comune Montiscalerii possessores seu possessione sue quasi possessorum dictorum molendinorum et iurium omnium predictarum rerum idem Alexandro et Donioto dantes eidem potestatem sua actione eciam iudice vel magistrato irequisito intrandi possessione seu quasi possessorum de predictis ad quia ad prendendam constituerunt dictos Alexander et Doniotus procuratores ut in rem suam, et omnia predicta et singula qui continetur presenti instrumento dicti potestas et consciliarii nomine comunis Montiscalerii attendere et observare promiserunt per stipulacione sum missa; qui si non forent observata et propterea dicti Alexander et Doniotus dapnum aliquod sustinerent et expensas aliquas facerent, vel in rem haberent, vel sustinerent quacumque occasione, illud et illis dictis potestas et consciliarii, nomine et iure comunis Montiscalerii, eisdem Alexandro et Donioto restituere promiserunt. Credendo eis verbo et verbo cuiusque causam ab eis habentes sine sacramento defendere, et probationis defensione quilibet; et pro his omnibus et singulis qui presenti instrumento continetur, complendis et observandis dicti potestas et consciliarii, nomine et vice comunis Montiscalerii, omnia bona dicti comunis pignori obligaverunt dictis Alexandro et Donioto, dantes eisdem potestate ingrediendi et accipiendi possessionem pignoris sua actione etiam inrequisito magistratu et omnia et singula qui continetur predicti instrumento, dicti potestas et consciliarii, nomine et vice dicti comunis Montiscalerii, renunciando quod non possint dicere vel obponere sese vel dictum comune deceptum ultra dimidiam iusti precii, vel obligatum sine causa, vel sed iniusta causa vel dolum in predictis intervenisse et omni legum auxilio et capitulum vel capitulora quod conta predicta obponi possunt. Insuper Vercellinus Manderius nuncius comunis ibi indicto conscilio parabola potestatis et omnium credendariorum et ex eorum voluntate et super eorum animas omnium, omnia predicta et singula attendere et osservare inter insuper dicti potestas et consciliarii, et specialiter Vido de Episcopo massarius dicti comunis Montiscalerii nomine ipsius comunis, confessi fuerint pro precio dictorum molendinorum vendicione et reditibus habuisse et recepisse, et in veritate habuerunt et receperunt a dictis Alexandro et Donioto libris mille secusinorum et renunciaverunt non numerate pecunie. Tali pacto alecto et aponito inter eos Alexandrum et Doniotum ex una parte, et dictum[4] potestatem et consciliarios ex altera, nomine et a parte tocius comunis, videlicet cum fiet predictis Alexandro et Donioto solutione de predictis denariaquod dabunt et solvent denarios veteres factos hinc recto et quod valeant tantum pro una qualibet quantum valent ille qui monete expendunta, et quod facient eos tantum eis valere Alexandro et Donioto. Nomina consciliorum sunt ista ut inferius aparebit: Nicolaus Bergognus; Iacobus de Trofarello, Peracius de Romacio, Garoninus, dominus Maximus iudex, Riçardus de Montefalcono, Gucius de Romano, Henricus de Valfredo, Conradus Papalardus, Iordanus Platus, Vernius Marcoaldi, Ubertus Marcoaldi, Gorius de Romacio, Iacobus Platus, Vuibertus Papalardus, Ubertus Garonus, Iordanus Maçola, Bergundius de Romacio, Biçius Marcoaldi, Iordanus Piperarius, Iohannes de Trofarello, Vido avocatus, Valfredus Calvuus, dominus Ruffinus, Iuxis de Trofarello, Iohannes Magalus, Manuellus de Cabureto, Çonus de Calpice, Philippus Dominarum, Bergundius sacerdos, Iordanus Magalus, Petrus de domino Castagno, Albrionus Marcoaldi, Maynardus Merlo, Albricus Truna, Vitelmus Guala, Vercel Canis, Iacobus de Prenesto, Melanus ducis fria de castro, Iacobus  Ponçonus, Nicolaus Poncillonus, Vido de Episcopo,Vernius Runarius, Rogerius de Ferando, Bonacius, Nicolaus de Podio, […], Vernius, Vernius Devalle, Iacobus Darmello, Petrus Magnanus, Iacobus Engaria, Iacobus Vasdonus, Iohannes de Valfredo, Burunardus, Aprilis Longus, Maynardus Truna, Cargnanus Grua, Iacobus Vagnonus, Narçordus, Petrus de Nigra, Ubertus Falavisca, Bertolotus de Piro, Fredericus de Calpice, Iohannes Rocagnosus, Ranetus de Canevis, Besetus Çandela et Iacobus de Ravolio. Saffuerunt rogatu testes Vercellinus et Iacobus de Cario, Curolla et Berandotus omnes mandaerii comunis Montiscalerii et Petrus et Martinus de Paruceria et Iordanus Capra. Et ego Bertolotus de Piro pallacii notarius hanc cartam scripsi.